Το βασικό συμπέρασμα με μία ματιά

Το ενοίκιο του φοιτητικού σπιτιού μπορεί να ενισχυθεί κυρίως με δύο διαφορετικά μέτρα: το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα και την επιστροφή ενός ενοικίου. Τα δύο μέτρα δεν είναι το ίδιο και έχουν διαφορετικούς δικαιούχους και προϋποθέσεις.

Στις περισσότερες οικογένειες, η επιλογή του μισθωτή δεν γίνεται επειδή «μειώνει τον φόρο». Γίνεται επειδή πρέπει να ταιριάζουν σωστά το ηλεκτρονικό μισθωτήριο, η ιδιότητα του εξαρτώμενου τέκνου, η αίτηση για το επίδομα και ο δικαιούχος της επιστροφής ενοικίου.

Ποια ενίσχυση μπορεί να καλύψει το φοιτητικό ενοίκιο;

Άρα, το πρώτο βήμα είναι να ξεκαθαρίσει η οικογένεια ποια ενίσχυση εξετάζει. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ο όρος «στεγαστικό επίδομα» για διαφορετικά προγράμματα, επειδή οι κανόνες τους δεν ταυτίζονται.

Φοιτητικό στεγαστικό επίδομα: ποσά και βασικοί όροι

Για το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026, η επίσημη πλατφόρμα του Υπουργείου Παιδείας αναφέρει προθεσμία αιτήσεων από 30 Ιουνίου έως 31 Ιουλίου 2026. Οι ημερομηνίες μπορεί να αλλάζουν ανά ακαδημαϊκό έτος και πρέπει να ελέγχονται στην επίσημη πλατφόρμα πριν από κάθε αίτηση.

Το βασικό ποσό αναφέρεται σε 1.500 ευρώ. Για δικαιούχους που φοιτούν σε ΑΕΙ εκτός της Περιφέρειας Αττικής ή της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, το ποσό ανέρχεται σε 2.000 ευρώ. Σε περίπτωση επιλέξιμης συγκατοίκησης με άλλο προπτυχιακό φοιτητή, τα ποσά μπορεί να είναι υψηλότερα.

Μεταξύ των βασικών προϋποθέσεων είναι ο φοιτητής να είναι δικαιούχος της προβλεπόμενης κατηγορίας, να έχει ενεργή ακαδημαϊκή ταυτότητα, ΑΦΜ και φορολογική κατοικία στην Ελλάδα, ενώ πρέπει να έχει προηγηθεί η υποβολή φορολογικής δήλωσης.

Επιστροφή ενοικίου: γιατί έχει σημασία ο μισθωτής

Από το 2025 και κάθε χρόνο, το κράτος επιστρέφει ένα ενοίκιο ετησίως για κύρια ή/και φοιτητική κατοικία, εφόσον πληρούνται τα προβλεπόμενα κριτήρια. Η πληρωμή γίνεται εφάπαξ στον IBAN που έχει γνωστοποιηθεί στην ΑΑΔΕ.

Για τη φοιτητική κατοικία, το ποσό υπολογίζεται σε ένα δωδέκατο του δηλωμένου ετήσιου ενοικίου και το ανώτατο ποσό επιστροφής είναι 800 ευρώ. Για τη φοιτητική κατοικία δεν προβλέπεται περιουσιακό κριτήριο, ενώ εξακολουθούν να ισχύουν εισοδηματικά όρια.

Εδώ βρίσκεται η βασική διαφορά από το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα: η επιστροφή ενοικίου συνδέεται άμεσα με τον ενοικιαστή και τα στοιχεία της μίσθωσης. Επομένως, αν το μισθωτήριο είναι στο όνομα του γονέα, η επιστροφή εξετάζεται με βάση τον γονέα ως ενοικιαστή. Αν είναι στο όνομα του παιδιού, η εξέταση συνδέεται με το παιδί, με την επιφύλαξη των ειδικότερων κανόνων και των φορολογικών του υποχρεώσεων.

Γονιός ή παιδί ως μισθωτής;

Δεν υπάρχει μία απάντηση που να συμφέρει όλους. Η σωστή επιλογή εξαρτάται από το αν το παιδί είναι εξαρτώμενο, ποιος γονέας το δηλώνει, ποιος θα υποβάλει την αίτηση του φοιτητικού επιδόματος και ποιος πληροί τα κριτήρια της επιστροφής ενοικίου.

Σε διαζευγμένους ή εν διαστάσει γονείς, για το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα δικαιούχος είναι κατά κανόνα ο γονέας που εμφανίζει τον φοιτητή ως προστατευόμενο μέλος και τον βαρύνει φορολογικά. Η πραγματική εικόνα πρέπει να ελεγχθεί με βάση τη δήλωση και τα στοιχεία της συγκεκριμένης οικογένειας.

Τι δηλώνεται στη φορολογική δήλωση;

Αν ο φοιτητής είναι εξαρτώμενο μέλος και δεν έχει δική του υποχρέωση υποβολής δήλωσης, η φοιτητική κατοικία δηλώνεται ως δευτερεύουσα κατοικία από τον γονέα που δηλώνει το παιδί ως εξαρτώμενο. Αυτό ισχύει ακόμη και όταν το μισθωτήριο έχει συναφθεί στο όνομα του παιδιού.

Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει επίσης ότι το τεκμήριο της κατοικίας που μισθώνει εξαρτώμενο μέλος βαρύνει τον γονέα που δηλώνει το τέκνο ως εξαρτώμενο, όταν το παιδί δεν υποχρεούται σε δική του δήλωση. Επομένως, το να μπει το μισθωτήριο στο όνομα του παιδιού δεν εξαφανίζει αυτομάτως το τεκμήριο.

Το ποσό του ενοικίου δεν αποτελεί γενικά έκπτωση από τον φόρο εισοδήματος επειδή αφορά φοιτητική κατοικία. Η δήλωσή του μπορεί να είναι απαραίτητη για πληροφοριακούς λόγους ή για τη διασταύρωση προγραμμάτων, αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με φορολογική έκπτωση.

Αν το παιδί έχει εισόδημα ή άλλη αιτία που δημιουργεί υποχρέωση αυτοτελούς δήλωσης, η αντιμετώπιση μπορεί να διαφοροποιηθεί. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται έλεγχος της ηλικίας, του εισοδήματος, της ιδιότητας του εξαρτώμενου μέλους και των τεκμηρίων πριν από την οριστικοποίηση του Ε1.

Πρακτικά παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Εξαρτώμενος φοιτητής και μισθωτής ο γονιός

Ο φοιτητής σπουδάζει σε άλλη πόλη, δεν έχει υποχρέωση αυτοτελούς δήλωσης και ο πατέρας τον δηλώνει ως εξαρτώμενο. Το μισθωτήριο είναι στο ΑΦΜ του πατέρα. Ο πατέρας μπορεί να είναι ο μισθωτής για την επιστροφή ενοικίου, ενώ για το φοιτητικό επίδομα ελέγχεται ότι είναι ο γονιός που βαρύνει ο φοιτητής και ότι πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις.

Παράδειγμα 2: Μισθωτής το παιδί, αλλά εξαρτώμενο μέλος

Το μισθωτήριο έχει συναφθεί στο ΑΦΜ του φοιτητή, όμως ο φοιτητής παραμένει εξαρτώμενος και δεν έχει δική του υποχρέωση δήλωσης. Η κατοικία εξακολουθεί να δηλώνεται από τον γονιό που δηλώνει το παιδί ως εξαρτώμενο, και το τεκμήριο αντιμετωπίζεται σύμφωνα με τις οδηγίες της ΑΑΔΕ.

Παράδειγμα 3: Φοιτητής με αυτοτελή φορολογική εικόνα

Ο φοιτητής έχει εισόδημα και υποβάλλει δική του δήλωση. Σε αυτή την περίπτωση, ο μισθωτής, η κατοικία, το ενοίκιο και η ενδεχόμενη επιστροφή εξετάζονται σε συνδυασμό με τη δική του φορολογική εικόνα. Δεν πρέπει να μεταφερθούν μηχανικά οι κανόνες της περίπτωσης του εξαρτώμενου τέκνου.

Checklist πριν από την υπογραφή του μισθωτηρίου

1. Ελέγξτε αν το παιδί θα δηλωθεί ως εξαρτώμενο μέλος και από ποιον γονέα.
2. Αποφασίστε ποιος θα είναι ο πραγματικός μισθωτής και ποιος θα καταβάλλει το ενοίκιο.
3. Συμφωνήστε τα στοιχεία του ηλεκτρονικού μισθωτηρίου με το ΑΦΜ του μισθωτή και τη διεύθυνση της κατοικίας.
4. Ελέγξτε αν η κατοικία βρίσκεται σε πόλη διαφορετική από την κύρια κατοικία της οικογένειας.
5. Ελέγξτε τα εισοδηματικά και λοιπά κριτήρια του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος.
6. Ελέγξτε ποιος θα θεωρείται δικαιούχος για την επιστροφή ενοικίου και αν έχει δηλωθεί IBAN στην ΑΑΔΕ.
7. Κρατήστε αποδεικτικά πληρωμής του ενοικίου και αντίγραφο της δήλωσης μίσθωσης.
8. Πριν από την οριστικοποίηση της φορολογικής δήλωσης, διασταυρώστε τη δήλωση κατοικίας, το εξαρτώμενο μέλος και τα τεκμήρια.

Συμπέρασμα

Στο ερώτημα «γονιός ή παιδί ως μισθωτής;» η ασφαλής απάντηση δεν είναι οριζόντια. Για ένα εξαρτώμενο παιδί, ο γονιός συχνά είναι η πιο απλή επιλογή για τη διαχείριση του φοιτητικού επιδόματος. Για την επιστροφή ενοικίου, όμως, πρέπει να εξεταστεί ποιος εμφανίζεται ως ενοικιαστής και αν πληροί τα εισοδηματικά κριτήρια.

Η καλύτερη πρακτική είναι να επιλεγεί ο πραγματικός μισθωτής πριν από την υπογραφή, να δηλωθεί σωστά η μίσθωση και να ελεγχθούν μαζί η αίτηση επιδόματος και το Ε1. Η επιλογή δεν πρέπει να γίνεται με βάση έναν υποτιθέμενο «φορολογικό κόλπο», αλλά με βάση τη συνολική και συνεπή εικόνα της οικογένειας.